Nieuwe EDUbox bij VRT-reeks Breendonk: jongeren onderzoeken hoe mensen keuzes maken onder druk
Met de dramareeks Breendonk brengt VRT 1 binnenkort het verhaal van het Fort van Breendonk tijdens de Tweede Wereldoorlog naar een breed publiek. Tegelijk verschijnt de EDUbox Morele keuzes: Inzichten uit de verhalen van Breendonk, een gratis digitaal lespakket voor de tweede en derde graad secundair onderwijs. Leerlingen onderzoeken er welke drijfveren onze keuzes sturen en hoe sterk de omstandigheden meespelen.
Waarom keuzes zelden zwart-wit zijn
Angst, groepsdruk, eigenbelang, ideologie, de mensen die gezag over ons hebben: ze beïnvloeden onze beslissingen meer dan we denken. In oorlogstijd en onder een dictatuur worden die keuzes nog moeilijker. De mogelijkheden worden kleiner en de gevolgen groter.
Het Fort van Breendonk toont dat bijzonder scherp. De verhalen uit het fort laten zien hoe dun de lijn kan zijn tussen collaboratie en verzet. Ze tonen ook dat mensen zich onder druk van een autoritair systeem soms anders gedragen dan je zou verwachten.
Van eigen leefwereld naar virtuele wandeling door het fort
De EDUbox Morele keuzes bestaat uit vijf delen die leerlingen in twee à drie lesuren doorlopen. Het vertrekpunt ligt dicht bij huis: welke drijfveren sturen mijn eigen keuzes, en welke rol speelt de context?
Daarna stappen de leerlingen in de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog en het Fort van Breendonk. Aan de hand van echte verhalen van gevangenen, bewakers, arbeiders en buurtbewoners wordt het brede spectrum tussen collaboratie en verzet tastbaar, met de grijze zone daartussen.
In een interactieve tool maken leerlingen een virtuele wandeling door het fort. Ze leren een gevangene en bewaker beter kennen en analyseren hun gedrag en drijfveren aan de hand van archiefmateriaal. In een klasgesprek brengen ze hun inzichten samen. Welke omstandigheden speelden mee? En verandert onze kijk op een keuze als we weten waarom ze gemaakt werd?
De box eindigt met een hoopvol perspectief. Leerlingen ontdekken welke bouwstenen onze samenleving vandaag beschermen: democratie, internationaal recht en mensenrechten. Ze leggen de link met actuele conflicten en ontdekken welke kleine en grote acties ze zelf kunnen ondernemen om hun stem te laten horen.
Inzetbaar in elke klas
De EDUbox is gratis beschikbaar als interactieve website en als downloadbare pdf. Beide formats zijn opgevat voor zelfstandig groepswerk. Het lespakket bestaat ook als EDUbox Flex: leerkrachten kiezen zelf slides, video's en tools en stellen zo een les op maat van hun klas samen, met extra aandacht voor kennisverankering. Een woordenlijst helpt leerlingen bij moeilijke begrippen.
De handleiding voor leerkrachten biedt achtergrondinformatie, praktische tips, koppelingen aan de onderwijsdoelen en suggesties voor differentiatie. Het materiaal is bewust niet vastgekoppeld aan het vak geschiedenis. Het verwijst zo breed mogelijk naar verschillende onderwijsdoelen, zodat leerkrachten er in uiteenlopende vakken mee aan de slag kunnen.
Breendonk in de kijker
Het fort krijgt bij VRT de komende tijd ruime aandacht. Naast de fictiereeks Breendonk belichten ook de documentaire De hel van Breendonk en de podcast Vrouwen van Breendonk elk een ander deel van de geschiedenis van het fort en de mensen die er leefden en werkten. Wie in de klas verder wil gaan dan de EDUbox, vindt er extra verhalen en perspectieven.
De EDUbox vervangt een bezoek aan het fort niet. Leerkrachten kunnen hem inzetten als voorbereiding, zodat leerlingen met context en vragen naar Breendonk trekken. Of als verwerking achteraf, om de indrukken te laten bezinken en de link te leggen met keuzes van vandaag.
Een breed netwerk achter de schermen
De EDUbox is een samenwerking van VRT met War Heritage Institute, Vlaams Vredesinstituut, BELvue Museum, Cegesoma, Vredescentrum Antwerpen, Hannah Arendt Instituut, Universiteit Gent, Odisee hogeschool, NCPGR-Nationaal en Mechelen-Lier, het 8 mei-comité Mechelen en de Nationale Vriendenkring Buchenwald en Commando's. Samen brengen ze een moeilijk maar zeer relevant thema op maat van het secundair onderwijs. De interactieve tool werd ontwikkeld door Tree Company.
Uitbreiding van het educatieve aanbod
Met dit thema breidt EDUbox haar aanbod verder uit. Eerder verschenen al lespakketten over justitie, mentaal welbevinden, digitale balans en oorlog en vrede. Een overzicht van alle bestaande boxen vind je in de catalogus.
Blijf op de hoogte
Benieuwd wat EDUbox in de toekomst brengt? Abonneer je op de wekelijkse nieuwsbrief NWS voor Onderwijs en volg VRT voor leerkrachten via Instagram en Facebook.
Deel dit artikel op sociale media