Kan humor troost bieden wanneer het einde van het leven dichtbij komt? In De laatste lach zoeken mensen die hun afscheid voorbereiden samen met comedians naar ruimte voor een lach. Met het programma wil VRT ook het gesprek over sterven en afscheid toegankelijker maken. Eindredacteur Charlotte Lerouge en regisseur Thijs Jaspaert vertellen over de zorg achter de reeks en wat ze bij kijkers hopen los te maken.
Lachen op een begrafenis: het kan deugd doen, al voelt het soms alsof het niet hoort. Misschien roept iemand een grappige herinnering op, of gebeurt er onverwacht iets dat de spanning breekt. Voor Charlotte Lerouge raakt die ontlading aan de kern van De laatste lach.
“De troost van de lach vind ik een mooie zinsnede”, vertelt de eindredacteur, die het programma mee bedacht. “We willen onderzoeken of humor kan troosten op de allermoeilijkste momenten. Tegelijk proberen we de drempel te verlagen om met mensen met een palliatieve diagnose gesprekken te hebben.”
Ruimte voor een lach
Ook regisseur en medebedenker Thijs Jaspaert begon met vragen aan het programma. Is er nog plaats voor humor wanneer iemand weet dat die binnenkort zal sterven? En wat kan die humor dan betekenen?
“We zijn daar voorzichtig aan begonnen”, vertelt hij. “Maar bij een aantal mensen blijkt humor op dat moment echt veel waarde te hebben. Dat wilden we tonen, en daarin wilden we met het programma iets betekenen. Zowel voor de mensen die eraan deelnemen als voor de kijkers.”
Dat humor een plaats kan hebben aan het levenseinde, hoorden de makers ook bij mensen uit de palliatieve zorg. Buitenstaanders verwachten vooral verdriet, terwijl er ook veel gelachen wordt. Die kant wilden Charlotte en Thijs mee zichtbaar maken, met respect voor de mensen voor wie humor op zo’n moment minder vanzelfsprekend is.
“Mensen vertellen me soms dat ze heel hard hebben moeten lachen op een begrafenis”, zegt Charlotte. “Ze voelen dat dat deugd doet, maar durven het misschien niet zo te benoemen. Alsof het niet mag. Wij willen tonen dat daar wel ruimte voor kan zijn.”

Elke ontmoeting vraagt een eigen aanpak
De comedians spelen daarin een belangrijke rol. Ze brengen elk hun eigen humor mee, maar ook hun eigen manier om met emoties om te gaan. Dat maakt elke aflevering anders: van de eerste ontmoetingen tot de vorm die hun bijdrage uiteindelijk krijgt.
“De ene wil een filmpje opnemen, de andere denkt aan slapstick”, vertelt Charlotte. “Ook in de ontmoetingen hebben ze allemaal hun eigen stijl van humor en hun eigen manier om met emoties om te gaan.”
Voor de makers betekende dat telkens opnieuw aanvoelen hoe iedereen samenwerkte. De comedian en de palliatieve persoon kenden mekaar in het begin natuurlijk niet persoonlijk. Maar volgens Thijs zorgde de bijzondere situatie ervoor dat er telkens heel snel een band ontstond.
Die aandacht voor de ontmoeting bepaalde ook de beeldvoering. De ploeg koos waar mogelijk voor rustige, vaste camerastandpunten. Zo konden gesprekken hun verloop krijgen en hoefden camera’s minder te bewegen. Ook tijdens een uitvaart wilden de makers zo weinig mogelijk opvallen.
In de montage stond de herkenbaarheid van de persoon centraal. Welke momenten vertellen wie iemand was? Welke muziek past daarbij? “Het mooiste wat nabestaanden tegen mij kunnen zeggen, is: ‘Dat is hoe hij was’”, zegt Charlotte.

Een gesprek dat thuis kan verdergaan
Met De laatste lach wil VRT kijkers uitnodigen om stil te staan bij een onderwerp waarvoor de woorden vaak moeilijk te vinden zijn. Wat wens je zelf voor je afscheid? Wat houdt iemand die je graag ziet bezig? En hoe begin je daarover?
“In het beste geval opent het een gesprek met je eigen familie”, zegt Charlotte. “Of denk je eens na over je eigen levenseinde, of over iemand die je kent.”
Daarnaast hopen de makers dat het programma meer begrip brengt voor ervaringen die verder van de kijker afstaan. Bijvoorbeeld de aflevering over psychisch lijden en een euthanasiewens. Daar ligt ook de publieke meerwaarde van het programma: VRT geeft persoonlijke verhalen over sterven, verdriet en afscheid ruimte bij een breed publiek. De humor kan helpen om te blijven kijken en luisteren, en zo een gesprek dichterbij brengen dat mensen anders misschien uitstellen.
Minder schrik om binnen te stappen
De ontmoetingen veranderden ook iets bij de makers. Charlotte merkt dat ze minder schroom voelt om op bezoek te gaan bij iemand die aan het einde van het leven staat. Thijs herkent de onzekerheid die mensen daarbij kan tegenhouden: wat moet je zeggen, en mag je iets wel vragen?
“Ik heb geleerd dat mensen het vaak best oké vinden dat je dingen vraagt of benoemt”, vertelt hij. “Die gesprekken waren voor ons vaak heel fijn, omdat ze zo puur en echt waren.”
Ondanks het verdriet dat bij de opnames hoorde, overheerst bij hem de dankbaarheid. Voor de gesprekken, het vertrouwen en wat de ploeg voor de deelnemers kon betekenen.
“Zelfs als het niet op televisie was geweest, hebben we met dit programma voor mensen iets kunnen betekenen”, zegt Thijs. “Dat is als maker een heel fijn gevoel.”
Lees zeker ook
Deel dit artikel op sociale media
.jpg%3Fitok%3D1qjRXCuf&w=3840&q=90)
.jpg%3Fitok%3DPhljJ0RY&w=3840&q=90)




.jpg%3Fitok%3D9mFJRjMX&w=3840&q=90)









.jpg%3Fitok%3DsuFTPVHv&w=3840&q=90)
.jpg%3Fitok%3DGRnrKrMp&w=3840&q=90)
