1914 tot 1945

Op 28 maart 1914 wordt voor het eerst radio uitgezonden vanuit Laken. Enkele tijd later start de Groote oorlog. Na de Eerste wereldoorlog ontstaat een  privaat radiolandschap  en later het NIR. Tijdens de Tweede wereldoorlog komen omroepmedewerkers zowel in het verzet als in de collaboratie terecht.

Klik op het jaartal van uw voorkeur of scroll door de pagina

1914

Eerste radiouitzending op Belgische bodem

Op 28 maart 1914 wordt er voor het eerst een radio-uitzending gemaakt vanuit het Koninklijk domein in Laken. U hoort een reconstructie met de stem van Joseph Longé de originele omroeper

1920

Voorlopers NIR: Radio 't Kerkske

De commerciële radiozender "Radio 't Kerkske" was in de jaren 1920' en 1930' enorm populair. Het was de voorloper van Radio 2 Antwerpen. Hier hoor je een interview met omroeper Anton Van Casteren van privézender Radio 't Kerkske. (Fragment uit Echo)

1923

Voorlopers NIR: Radio Belgique

SBR de eerste radiobouwer, richtte de eentalig franstalige zender Radio Belgique op met omroeper Bracony

1926

De uitvinding van het radionieuws

Radiopionier Theo Fleischman noemde zichzelf de uitvinder van het radionieuws

Eerste experimentele televisie.

Al in 1926 wordt er in Europa geexperimenteert met televisie. Een jonge Cas Goossens vertelt hierover (uit een reportage van Histories over 50 jaar televisie)

1930

Verzuiling avant la lettre

In de jaren 20 hebben zowel katholieke als socialistische verenigingen, hobbyclubs voor zendamateurs. Hieruit ontstaan SAROV en KVRO die nog lange tijd zendtijd op de publieke radio zullen hebben.

Oprichting NIR

Naar het model van de Britse omroep BBC wordt bij de wet van 18 juni 1930 het Belgisch Nationaal Instituut voor RadioOmroep/Institut National Belge de la Radiodiffusion (NIR/INR) opgericht. Deze openbare dienst neemt het grootste deel van het personeel en de zendinstallaties in Veltem van de bestaande privéradiostations Radio Belgique en NV Radio over. Enkele plaatselijke privézenders blijven los daarvan bestaan. Marcel Van Soust de Borckenfeldt, eerder al directeur van Radio Belgique,wordt de eerste directeur-generaal van het NIR. Voor de gesproken uitzendingen komt er één directeur per taalgroep. Aan Vlaamse kant is dat Gust De Muynck.

1932

Jaarverslag 1931-1932

Het eerste jaarverslag van het NIR overloopt de periode 31-32. De andere historische jaarverslagen kunt u terugvinden op vrt.be/nl/aanbod/historiek/tijdlijn/jaarverslagen/

1933

Censuur in de jaren 30

Redacteur bij het NIR Mon de Goeyse geeft een voorbeeld van censuur op de radio in de jaren '30. (bron www.100jaarradio.be)

1934

Begrafenis Albert I

Interview met pionier Theo Fleischman over de technische uitdaging van de verslaggeving van de begrafenisplechtigheid van Koning Albert I. En enkele passages uit het radioverslag

1935

Overlijden koningin Astrid

29/8/1935 - De plotse dood van de geliefde koningin Astrid was voor alle Belgen een enorme schok. Op de aankondiging over de radio is te horen hoe diep het land is getroffen. In prachtige, poëtische zinnen tekent radiojournalist Philip Van Isacker het portret van de overleden koningin.

Nieuw omroepgebouw Flagey

De Raad van Bestuur van het NIR/INR schreef in 1933 een architectuurwedstrijd uit voor het ontwerp van een nieuw omroepgebouw aan de vijvers van Elsene. Het gebouw moet aan zware technische eisen voldoen, wat de selectie moeilijk maakt. Er worden twee architectuurwedstrijden uitgeschreven (met o.a. Victor Horta en Henry Van de Velde in de jury) om een definitieve keuze te maken. Op 25 november 1933 wordt het ontwerp van de Brusselse architect Joseph Diongre gekozen. Op 3 november 1935 legt minister van PTT Paul-Henri Spaak de eerste steen van het nieuwe omroepgebouw aan de vijvers van Elsene (het latere Eugène Flageyplein).

1939

Jan Boon leidend ambtenaar

In 1939 wordt Jan Boon leidend ambtenaar van de Nederlandstalige taalrol bij het NIR. Na de oorlog zal hij de eerste administrateur-directeur-generaal van het NIR worden. Dit tot zijn overlijden in 1960

1940

Inval van de duitsers

Ochtendpresentator Jos Servotte is belast met de taak om de bevolking te wekken met het bericht dat de Duitsers in de vroege ochtend van 10 mei België zijn binnengevallen. Het NIR blijft die dag de hele dag door uitzenden en raadt luisteraars aan om de radio aan te houden om zo op de hoogte te zijn van alle nieuws. (Reconstructie door Jos Servotte met originele tekst ). Wat er die dag gebeurde in het Flageygebouw hoort u hier.

We krijgen ze wel, de moffen

Een van de meest legendarische uitspraken uit de geschiedenis van de radio komt uit de mond van journalist Jan Moedwil. Vanuit Radio België-Radio Belgique in Londen, een van de European services van de BBC, spreekt hij de Vlamingen moed in met de uitspraak: 'Toch krijgen we ze wel, de moffen'. Op initiatief van de BBC werd op 28 september 1940 "Radio België-Radio Belgique" opgericht in Londen. De uitzendingen waren bestemd voor België en Belgisch Kongo en hadden voornamelijk een propagandafunctie. Radio België was eigenlijk een regeringsinitiatief maar stond volledig onder controle van de BBC. In de programma's van Jan Moedwil kwam weinig nieuws aan bod. De BBC had het oorlogsnieuws immers zelf in handen, ook in het Nederlands.

Zender Brussel

Tijdens de oorlogsjaren is de radio een propaganda-instrument van de bezetter. "Zender Brussel" wordt opgericht met dagelijks een fascistisch ochtendpraatje van Ferdinand Vercnocke. Vanaf 1940 veranderde veel voor het NIR. De zender werd onder het beheer van een Duitse 'Kommissarische Verwalter' geplaatst en werd gedomineerd door collaboratiegezinde figuren. Aan het hoofd van Zender Brussel was de ultranationalistische dichter Wies Moens geplaatst, die de programma's sterk in pro-Duitse richting stuurde.

Meer weten over Zender Brussel? 

1943

BNRO Londen

Directeur Theo Fleischmann kondigt de eerste uitzending aan van de BNRO, de Belgische regeringszender in Londen. Vanaf 1943 wordt gewerkt aan de verdere oprichting van een Belgische wereldomroep. Nog voor het einde van de oorlog is het zover: op 31 januari 1945 richt de bestuursraad van het BNRO de Werelddienst op en wordt het BNRO afgeschaft.

1944

Samoyede

Samoyede was de codenaam voor het ondergrondse netwerk van radiomedewerkers die de heropstart van de Belgische radio na de bevrijding moesten voorbereiden. Door hun inzet was de Belgische BNRO het station dat het snelst ook weer in de ether kwam, na de bevrijding.

Brussel bevrijd

Op 6 juni 1944 landen de geallieerde troepen op de stranden van Normandië. De landing is het begin van de bevrijding van Europa. De geallieerde veldtocht richting het noorden van Frankrijk en België kan eindelijk beginnen. Op zondagmiddag 3 september rijdt de tweede divisie pantsertroepen Brussel binnen langs de Tervurenlaan. De bevrijding is nu echt een feit. De zoon van Jan Boon vertelt zijn verhaal.

Kijk ook eens naar de andere tijdlijnen