Met het nieuws in dialoog: hoe VRT experimenteert met AI

De aanleiding is een duidelijke evolutie: steeds meer mensen gebruiken AI-systemen en chatinterfaces om informatie te vinden - ook over actualiteit. In Vlaanderen gebruikt al ruim een kwart van het publiek generatieve AI om nieuws op te zoeken (imec.digimeter, 2026). “Dat zorgt ervoor dat redacties nadenken over nieuwe manieren om hun nieuwsaanbod te brengen”, vertelt Luk Overmeire, die aan de basis lag van het onderzoeksproject.  

Interactiegedreven journalistiek

Klassiek nieuws bestaat vooral uit vaste formats: artikels, video’s, audio. “Dat blijft belangrijk,” vertelt Luk, “maar die formats laten natuurlijk weinig ruimte voor interactie, om bijvoorbeeld extra context te vragen. Zeker bij thema’s zoals geopolitiek of grote maatschappelijke veranderingen blijkt dat een drempel te zijn”. Daarin kan artificiële intelligentie helpen, om informatie te doorzoeken en relevante antwoorden aan te reiken. Tegelijk roept die technologie ook vragen op: veel generatieve systemen geven snel antwoord, maar tonen niet altijd waar die informatie vandaan komt. Dat maakt het moeilijk om nep van echt te onderscheiden. Ook de gevestigde nieuwsmedia zijn vaak niet of onvoldoende vertegenwoordigd in die systemen.

“Bij VRT verkennen we een andere aanpak”, vertelt Kristin Van Damme, onderzoeker bij VRT Innovatie. “AI die vertrekt vanuit eigen journalistieke bronnen, redactionele keuzes en verhalen. We verkennen niet enkel chatbots, maar interactieve interfaces die nieuws meer op maat kunnen brengen. Dat kan ook gaan over formats die zich aanpassen aan de gebruiker of waarin je zelf je kennis van een onderwerp kan verdiepen door informatie te bewaren en opnieuw te bekijken. Met aandacht voor de extra duiding en context. “Hierin is AI een hulpmiddel om onze journalistiek nog beter tot bij het publiek te brengen,” vult Luk aan. “We bereiden ons voor op toekomstige toepassingen door samen met imec te bekijken hoe we ons nieuwsarchief doorzoekbaar kunnen maken op complexe thema’s.”

Mensgericht

Dat onderzoek blijft niet theoretisch. VRT testte al conversatieformats rond grotere nieuwsthema’s, zoals één jaar Trump en de oorlog in Oekraïne. In plaats van één overzichtsartikel krijgt het publiek daar de mogelijkheid om zelf vragen te stellen. Wie iets niet begrijpt, kan dat vragen aan de VRT NWS-journalisten. Een dialoogvorm blijkt een sterk hulpmiddel om gebruikers wegwijs te maken door het nieuws. Wie meer context wil, krijgt extra uitleg. Nu onderzoekt VRT hoe AI dat idee verder kan uitwerken. Belangrijk is dat alle antwoorden gebaseerd zijn op het eigen rijke en betrouwbare (nieuws)archief. Zo helpt AI om bestaande informatie begrijpelijk te ontsluiten.

Een chatbot zal er op korte termijn nog niet komen. “Als we nieuws beschikbaar maken via chatbots, dan moeten die volledig betrouwbaar zijn”, vertelt Karel Degraeve, journalist en expert AI en innovatie bij VRT NWS. “Vandaag schiet AI daar nog tekort. Zeker omdat ons archief vooral uit video en audio bestaat, en daar hebben die systemen het nog moeilijk mee.” Net daarom blijft menselijke redactie essentieel. “Nu onderzoeken we vooral interactieve formats, zoals bij De Belastingspecial. Daar gebruiken we AI om de vele vragen van de nieuwsgebruikers te analyseren, zodat alle verschillende thema’s voldoende aan bod komen.”

De algemene conclusie van het onderzoek is helder. De toekomst van nieuws is niet automatisch gegenereerd, maar mensgericht en interactief. “In een wereld vol informatie wordt vertrouwen steeds belangrijker. En net daar kunnen publieke media zoals VRT het verschil blijven maken,” aldus Kristin.